อ่านเพิ่มเติมได้ที่ https://il.mahidol.ac.th/th/newsletter65-page-3/

ติดตามอ่านได้ที่ https://il.mahidol.ac.th/th/newsletter61-page-12/

ก่อนจะถึงคืนวันเข้าหอ อย่าลืม (1) ให้อาหารพ่อปลาจนอิ่ม (2) ทำความสะอาดภาชนะผสมพันธุ์โดยการดูดน้ำออกบางส่วน ประมาณ 1 ใน 3 หรือกึ่งหนึ่ง โดยไม่ให้หวอดแตก (แนะนำให้ทำ 1 วันก่อนส่งตัวเจ้าสาว) และ (3) เช็คอาการ 3 ลักษณะดังที่กล่าวในวรรคข้างต้น เมื่อทุกอย่างพร้อมแล้ว ให้รอจนใกล้ค่ำ จึงจะให้เจ้าสาว (แม่ปลากัด) เข้าหอกับเจ้าบ่าว (พ่อปลา) เมื่อปล่อยทั้งคู่ไว้ในเรือนหอแล้ว ให้ปิดฝาภาชนะให้สนิท เพราะมีโอกาสเกิดเหตุการณ์กระโดดหนีฆ่าตัวตายได้ !

หลายคนคงจะจินตนาการแล้วละซิ ว่าเกิดอะไรขึ้นในเรือนหอบ้าง มา...จะเล่าให้ฟัง

ก่อนจะ Featuring ทั้งคู่จะจีบกันก่อน เมื่อพ่อปลาและแม่ปลาได้มีโอกาสเจอหน้ากันจริง ๆ แล้ว ทั้งคู่จะเกี้ยวพาราสี หยอกล้อกันก่อน อากัปกิริยานั้นราวละครฝั่งอินเดีย ที่พระเอก-นางเอกวิ่งไล่กันรอบภูเขายังไงยังงั้น อาจเป็นพ่อปลาคอยว่ายไปจิก (เปรียบได้กับการจีบกันของมนุษย์) ไปตอด (เปรียบได้กับการแตะเนื้อต้องตัวของมนุษย์) หรือเป็นแม่ปลาไปกระทำอย่างเช่นเดียวกันก็ได้ ทั้งคู่จะวนเวียน ว่ายไปมา จีบกันไป จนกว่าจะมั่นใจ มีโอกาสที่แม่ปลาดุมากไล่กัดพ่อปลาจนกระโดดออกจากภาชนะเพื่อฆ่าตัวตายก็มีมาแล้ว ดังนั้น อย่าลืมปิดฝาภาชนะให้สนิท ส่วนมากถ้าเลือกปลากัดขนาดใกล้กัน และเทียบคู่มาเป็นอาทิตย์ มักไม่ค่อยพบปัญหานี้เท่าไหร่

เมื่อทั้งสองฝ่ายพอใจ ประกอบกับดูแล้วรังรัก (หวอด) พร้อม ตัวเมียจะพลิกตัว นอนหงายให้ท่อนำไข่อยู่ด้านบนตัว ซึ่งเป็นสัญญานที่บอกพ่อปลาว่า ตนเองพร้อมจะให้รัดเพื่อผสมพันธุ์แล้ว ทันทีที่แม่ปลาออกอาการเช่นนั้น พ่อปลาจะรีบเข้าไปรวบรัด (ดูได้จากภาพว่ารวบรัดจริง ๆ) นั่นคือ พันตัวเองรอบตัวแม่ เพื่อบีบไข่ให้ออกจากท้องแม่ปลาไปพร้อม ๆ กับการฉีดอสุจิผสมกับไข่ที่หลุดออกจากท้องแม่

https://il.mahidol.ac.th/upload/img/2019-01-17-083940.jpg

ไข่ที่ได้รับการผสมน้ำเชื้อแล้วจะตกลงไปยังก้นภาชนะ พ่อปลาจะเอาปากฮุบไข่เหล่านั้น ไปใส่ในหวอด (อมไข่ไว้ ไม่ได้กินอย่างที่หลาย ๆ คนเข้าใจผิด) ในกรณีที่แม่ปลามีประสบการณ์เคยผสมพันธุ์มาก่อน จะพบว่า แม่ปลาจะช่วยฮุบไข่ไปพ่นไว้ในหวอดเช่นกัน พ่อและแม่ปลาจะทำการ รัด-ฉีด-ฮุบ-พ่น แบบนี้ไปประมาณ 3-5 ครั้ง จนกว่าไข่จะหมดจากท้องแม่ปลากัด หลังจากนั้น พ่อปลาจะไล่ตะเพิดแม่ปลาออกไป เพราะเกรงว่าแม่ปลาจะทนความหิวไม่ไหวและกินไข่ซึ่งเป็นลูก ๆ ของตน

การผสมพันธุ์ตามฟาร์มนั้น จะปล่อยให้พ่อและแม่ปลากัดอยู่ด้วยกันในเรือนหอโดยไม่รบกวนใด ๆ เลยประมาณ 2-3 วัน (ทำอย่างมากแค่แอบเปิดดูว่าได้ลูกหรือยัง แม่ปลาหนีไปหลบซ่อนตามต้นไม้ หรือมุมใดในภาชนะหรือไม่) แล้วจึงจะแยกแม่ปลาออกจากบ่อ เป็นอันเสร็จสิ้นขั้น “ผสมพันธุ์” ปลากัด

เพียงเท่านี้ อาจยังไม่พอที่จะทำให้ได้ลูกปลากัดจำนวนมาก ยังเหลืออีกขั้น คือ “พิศ” ติดตามต่อได้ในฉบับหน้านะคะ

เราติดโรคเริมที่อวัยวะเพศได้อย่างไร ?
          การติดเชื้อเริม HSV-2 โดยทั่วไปเกิดจากการมีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่เป็นเริมบริเวณอวัยวะเพศ การติดต่อนี้เกิดขึ้นได้ทั้งขณะที่ผู้เป็นเริมมีตุ่มน้ำ หรือมีแผลปรากฏให้เห็นที่อวัยวะเพศหรือไม่มีก็ได้
          การติดเชื้อ HSV-1 ส่วนใหญ่มักจะทำให้เกิดแผลหรือตุ่มน้ำใสที่บริเวณปากหรือริมฝีปากมากกว่าที่บริเวณอวัยวะเพศ อย่างไรก็ตามการติดเชื้อเริมชนิด HSV-1 สามารถเกิดที่อวัยวะเพศได้ โดยติดต่อขณะที่มีเพศสัมพันธ์ตามปกติ หรือการใช้ปากที่เป็นโรคสัมผัสกับอวัยวะเพศ

อาการของเริมที่อวัยวะเพศเป็นอย่างไร?
          ผู้ที่ได้รับเชื้อไวรัส HSV-2 ไม่มีโอกาสที่จะรู้ว่าตนเองติดโรคเริมจนกว่าจะมีอาการของโรค แสดงให้เห็น โดยทั่วไปอาการมักปรากฏภายหลังได้รับเชื้อประมาณสองสัปดาห์ (ระยะฟักตัวของโรค) ในผู้ที่ติดโรคเริมที่อวัยวะเพศและเกิดอาการครั้งแรก อาการที่ปรากฏมักเกิดขึ้นอย่างชัดเจนและรุนแรง และรอยโรคที่พบจะปรากฏอยู่นาน 2 - 4 สัปดาห์ โดยจะพบตุ่มน้ำใสและแผลเจ็บที่บริเวณอวัยวะเพศ นอกจากนี้ ผู้ติดโรคบางรายอาจมีไข้และมีต่อมน้ำเหลืองโตได้ โดยเฉพาะบริเวณขาหนีบอย่างไรก็ตาม ผู้ติดเชื้อไวรัส HSV-2 ส่วนใหญ่มักจะไม่มีอาการหรือมีอาการเพียงเล็กน้อยจนกระทั่งในบางครั้งอาจไม่รู้ว่าตนเองเป็นโรค และในบางครั้งอาจเข้าใจผิดว่ารอยโรคที่เกิดขึ้นเกิดจากถูกแมลงกัดต่อยหรือเป็นโรคผิวหนังอื่นๆ
          ในผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคเริมครั้งแรก จะมีการกลับเป็นซ้ำของโรคอีกหลายๆครั้ง โดยส่วนใหญ่จะอยู่ที่ประมาณ 4 - 5 ครั้งต่อปี และความถี่ของการเกิดเป็นซ้ำจะลดลงเรื่อยๆเมื่อเวลาผ่านไป

เริมที่อวัยวะเพศมีวิธีป้องกันอย่างไร?

          การมีเพศสัมพันธ์เป็นช่องทางสำคัญในการติดโรคเริมที่อวัยวะเพศ ดังนั้นในผู้ที่ไม่มีเพศสัมพันธ์จึงไม่มีโอกาสติดโรคเริมที่อวัยวะเพศเลย การมีเพศสัมพันธ์กับคู่นอนคนเดียวก็เป็นหนทางหนึ่งในการลดโอกาสในการติดเชื้อเริมที่อวัยวะเพศ
          การใช้ถุงยางอนามัยชายก็สามารถช่วยลดโอกาสการติดเชื้อเริมได้ อย่างไรก็ตาม การสัมผัสบริเวณที่มีรอยโรคมีตุ่มน้ำหรือแผลที่เกิดจากเริม โดยเฉพาะตำแหน่งที่ถุงยางอนามัยไม่ได้ครอบคลุมก็อาจก่อให้เกิดการติดเชื้อได้
          ในผู้ที่เป็นเริมควรหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่กำลังมีรอยโรคเกิดขึ้น อย่างไรก็ตาม ถึงแม้บางครั้งจะไม่มีรอยโรคเกิดขึ้นในผู้ที่ติดเชื้อเริม การมีเพศสัมพันธ์ในช่วงดังกล่าวก็อาจก่อการติดโรคไปยังคู่นอนได้ ดังนั้นคู่นอนของผู้ที่เป็นโรคเริมควรป้องกันโดยการใช้ถุงยางอนามัยชายทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ ทั้งนี้เพื่อช่วยลดโอกาสในการติดเชื้อลงได้บ้างถึงแม้จะไม่ร้อยเปอร์เซ็นต์ก็ตาม

เริมที่อวัยวะเพศมีวิธีรักษาอย่างไร?
          โรคเริมนั้นไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ การใช้ยาต้านไวรัสสามารถช่วยลดระยะเวลาที่เป็นโรคให้สั้นเข้าและยังช่วยยืดระยะเวลาในการกลับเป็นซ้ำให้ห่างออกได้อีกด้วยโดยเฉพาะในช่วงที่กำลังใช้ยา นอกจากนี้การใช้ยาต้านไวรัสทุกวันขณะยังมีแผลเริม ยังช่วยลดการแพร่กระจายเชื้อเริมไปสู่คู่นอนได้อีกด้วย

ที่มา : http://haamor.com/th/%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A1%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%A7%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%A8/

เรื่องโดย พงษ์ผไท กิจรุ่งโรจนาพร สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ ม.มหิดล

สายพันธุ์ของโรคเอดส์

        เชื้อไวรัสเอดส์มีหลายสายพันธุ์ โดยสายพันธุ์หลักดั้งเดิมคือ เอชไอวี-1 (HIV-1) ซึ่งแพร่ระบาดในแถบสหรัฐอเมริกา ยุโรป และแอฟริกากลาง, เอชไอวี-2 (HIV-2) พบแพร่ระบาดในแถบแอฟริกาตะวันตก นอกจากนี้ยังพบสายพันธุ์อื่น ๆ ที่กลายพันธุ์มาอีกมากมาย

          ในปัจจุบันทั่วโลกพบสายพันธุ์เชื้อเอชไอวี มากกว่า 10 สายพันธุ์  กระจายอยู่ตามประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก โดยพบมากที่สุดที่ทวีปแอฟริกามีมากกว่า 10 สายพันธุ์ เนื่องจากเป็นแหล่งแรกที่พบเชื้อเอชไอวี และกระจายอยู่เป็นเวลานานกว่า 70 ปี สายพันธุ์ที่พบมากที่สุดในโลก คือสายพันธุ์ซี มากถึง 40% พบในทวีปแอฟริกา อินเดีย จีน รวมทั้งพม่า ส่วนในประเทศไทยพบเชื้อเอชไอวี 2 สายพันธุ์คือ สายพันธุ์เอ-อี (A/E) หรืออี (E) พบมากกว่า 95% แพร่ระบาดระหว่างคนที่มีเพศสัมพันธ์ระหว่างชายหญิง กับสายพันธุ์บี (B) ที่แพร่ระบาดกันในกลุ่มรักร่วมเพศ และผ่านการใช้ยาเสพติดฉีดเข้าเส้น

ภาพจาก https://www.who.int/gho/hiv/en/

โรคเอดส์ ติดต่อได้อย่างไร

ภาพจาก https://health.kapook.com/view2757.html

ปัจจัยที่ทำให้ติดเชื้อเอดส์

1. ปริมาณเชื้อเอดส์ที่ได้รับ หากได้รับเชื้อเอดส์มาก โอกาสติดโรคเอดส์ก็จะสูงขึ้นไปด้วย โดยเชื้อเอดส์ จะพบมากที่สุดในเลือด รองลงมาคือ น้ำอสุจิ และน้ำในช่องคลอด
2. หากมีบาดแผล จะทำให้เชื้อเอดส์เข้าสู่บาดแผล และทำให้ติดโรคเอดส์ได้ง่ายขึ้น
3. จำนวนครั้งของการสัมผัส หากสัมผัสเชื้อโรคบ่อย ก็มีโอกาสจะติดเชื้อมากขึ้นไปด้วย
4. การติดเชื้ออื่น ๆ เช่น แผลริมอ่อน แผลเริม ทำให้มีเม็ดเลือดขาวอยู่ที่แผลจำนวนมาก จึงรับเชื้อเอดส์ได้ง่าย และเป็นหนทางให้เชื้อเอดส์เข้าสู่แผลได้เร็วขึ้น
5. สุขภาพของผู้รับเชื้อ หากสุขภาพร่างกายไม่แข็งแรงในขณะนั้น ก็ย่อมมีโอกาสที่จะรับเชื้อได้ง่ายขึ้น

การป้องกันโรคเอดส์

1. ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์
2. รักเดียว ใจเดียว
3. ก่อนแต่งงาน หรือมีบุตร ควรตรวจร่างกาย ตรวจเลือด และขอรับคำปรึกษาเรื่องโรคเอดส์ จากแพทย์ก่อน
4. งดใช้สารเสพติดทุกชนิด

ข้อควรปฏิบัติหากได้รับเชื้อเอดส์

          ผู้ที่เป็นโรคเอดส์ สามารถดำเนินชีวิตได้ตามปกติ และควรดูแลสุขภาพให้ดี ไม่ควรวิตกกังวล เพราะหากไม่มีโรคแทรกซ้อนจะสามารถมีชีวิตยืนยาวไปได้อีกหลายปี โดยมีข้อปฏิบัติคือ

1. รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ มีสารอาหารครบถ้วน เพื่อให้ร่างกายแข็งแรง
2. รักษาสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง ด้วยการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
3. หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ หรือหากมีเพศสัมพันธ์ ควรใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง เพื่อป้องกันการรับเชื้อ หรือแพร่เชื้อเอดส์
4. งดการบริจาคเลือด อวัยวะ และงดใช้สิ่งเสพติดทุกชนิด
5. หากเป็นหญิง ไม่ควรตั้งครรภ์ เพราะเชื้อเอดส์สามารถถ่ายทอดสู่ลูกได้ถึง 30%
6. ทำจิตใจให้สงบ ไม่เครียด ไม่กังวล รวมทั้งอาจฝึกสมาธิ
7. อยู่ในสถานที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก

ที่มา : https://health.kapook.com/view2757.html

เรื่องโดย พงษ์ผไท กิจรุ่งโรจนาพร สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ ม.มหิดล

ลองย้อนกลับไปสมัยเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ ระดับประถมศึกษาปีที่ 5 เราเรียนรู้ว่า ปลาเป็นสัตว์มีกระดูกสันหลัง อาศัยอยู่ในน้ำตลอดชีวิต เป็นสัตว์เลือดเย็น และสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ โดยอสุจิ (เซลล์สืบพันธุ์เพศผู้) ผสมกับไข่ (เซลล์สืบพันธุ์เพศเมีย) แล้วจะได้สิ่งมีชีวิตใหม่ที่หน้าตาคล้ายหรือมีส่วนผสมระหว่างพ่อและแม่

แล้วการมองตากัน ทำให้อสุจิและไข่ผสมกันเลยเหรอ? ทุกคนคงตอบเป็นเสียงเดียวกันว่า “ไม่มีทางเป็นไปได้” และที่สำคัญไม่มีทางได้ลูกแน่ๆ และถ้ายังจำกันได้ว่าปลาสืบพันธุ์ภายนอกร่างกาย ปลากัดตัวผู้สร้างหวอด และอยู่กับหวอดเพียงแค่ตัวเดียว จะเห็นได้ชัดเลยว่า ปลากัดจ้องตากันแล้ว ไม่มีทางได้ลูกแน่ๆ

.....  แล้วอาการที่เราเห็น ปลากัดท้องป่องละ เกิดอะไรขึ้น และเป็นไปได้อย่างไร  ....

ทำความเข้าใจกันก่อนนิดนึงว่า อาการท้องป่องของปลากัดเพศเมียนั้นต่างจากการท้องของมนุษย์ ที่เกิดการปฏิสนธิภายในร่างกายของแม่ และลูกเจริญเติบโตอยู่ภายใน การที่ปลากัดท้องป่องนั้นต้องสังเกตให้ดีว่า เป็นอาการท้องป่อง (ที่เกิดขึ้นได้ทั้งเพศผู้และเพศเมีย) เพราะกินอิ่ม (จริง ๆ แล้วคนจ้องตากันก็มีโอกาสท้องป่องได้นะ ก็ถ้าเผลอจ้องตากันระหว่างทานข้าว จะทำให้กินเพลินไม่รู้ปริมาณ กินไปกินมา จ้องไปจ้องมา น้ำหนักจะขึ้นได้ไม่ทันตั้งตัว เป็นผลให้พุงป่องทั้งผู้หญิงและผู้ชายได้นะจ๊ะ) ป่วยด้วยการติดเชื้อจุลินทรีย์ในน้ำ หรือ เพื่อแสดงออกถึงความพร้อมในการผสมพันธุ์

ถ้าท้องป่องเป็นผลมาจากการเทียบปลากัดเพศผู้และเพศเมีย หรือ เกิดขึ้นในช่วงเวลาผสมพันธุ์ (ช่วงฤดูฝน เป็นต้น) ประกอบกับเห็นจุดสีขาวๆ นูนออกมาใต้ท้องปลากัดเพศเมียอย่างชัดเจน (ดังภาพ) จุดสีขาวๆ นี้คนมักเรียกว่า จุดไข่นำ

https://il.mahidol.ac.th/upload/img/2018-11-05-033855.png

สิ่งนี้เป็นผลจากการที่มีไข่อยู่ภายในท้องตัวเมียเป็นจำนวนมาก ซึ่งเป็นสัญญาณบ่งบอกให้เห็นถึงความพร้อมที่จะผสมพันธุ์ ถ้าไม่นำปลากัดเพศเมียมาเจอกันกับปลากัดเพศผู้แล้ว ผ่านไปสักระยะหนึ่งไข่ในท้องของเพศเมียจะฝ่อไป ท้องก็จะยุบเป็นปกติ (คล้ายกับที่ผู้หญิงตกไข่ทุกเดือน แต่เมื่อไม่ได้รับการผสมพันธุ์ก็จะสลายไปและขับทิ้งในรูปของประจำเดือน เพียงแต่ในปลากัด ไม่มีประจำเดือนเหมือนคนเท่านั้นเอง) ถ้าต้องการได้ลูกปลากัด จะต้องให้ปลากัดเพศผู้และเพศเมียมาเจอกัน เพื่อทำการ Featuring (ปฏิสนธิ) ภายนอกร่างกาย เมื่อนำพ่อปลากัดและแม่ปลากัดมาเจอกัน จะได้ลูกเลยเหรอ .... แค่นี้เพียงพอไหม? อยากรู้เพิ่มเติมว่า ทำอย่างไรจึงจะได้ลูกปลากัดเป็นจำนวนมาก ติดตามต่อในฉบับถัดไป

เรื่องโดย ผศ.ดร.น้ำค้าง ศรีวัฒนาโรทัย สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ ม.มหิดล

ก่อนอื่น ขอแทนปลากัดเพศผู้ ว่า “พ่อปลา” และแทนปลากัดเพศเมีย ว่า “แม่ปลา” และขอแบ่งขั้นตอนสำคัญในการผสมพันธุ์ปลากัด เป็น 3 พ. (พร้อม พันธุ์ พิศ) ในบทความนี้ จะกล่าวถึงเฉพาะขั้น “พร้อม”

พร้อม (เตรียมความพร้อม) จุดเริ่มต้นของการผสมพันธุ์ปลากัด ดังสุภาษิตไทยที่กล่าวว่า “เริ่มต้นดีมีชัยไปกว่าครึ่ง” แล้วเราจะเริ่มต้นอะไรบ้างถึงจะมีชัย

1. คัดเลือกพ่อและแม่ปลากัดที่สมบูรณ์ สมบูรณ์ในที่นี้ หมายถึง อายุ 3 เดือนขึ้นไป ครีบทุกครีบครบ ไม่ขาดแหว่ง เกล็ดมีความเงา ไม่มีร่องรอยโรค ไม่ซึม พ่อปลาเริ่มก่อหวอดให้เห็น และแม่ปลาเริ่มเห็นจุดสีขาวนูนใต้ท้อง (จุดไข่นำ) ชัดเจน นอกจากนี้เพื่อให้ได้ลูกปลากัดที่มีสีสันหลากหลายตามความต้องการ จึงควรเลือกพ่อปลา และ/หรือ แม่ปลา ที่มีสีสันและรูปแบบเหล่านั้นปรากฏอยู่ ที่สำคัญขนาดของพ่อและแม่ควรใกล้เคียงกัน
2. เตรียมภาชนะสำหรับเพาะพันธุ์ ภาชนะที่ว่านี้จะเป็นโหลขนาดใหญ่หรืออ่างขนาดใหญ่ก็ได้ ใหญ่แค่ไหน คร่าวๆ ใหญ่กว่าขนาดปกติที่ให้ปลากัดอยู่สัก 3-4 เท่าตัว ภาชนะนี้ควรมีพื้นที่มากพอให้นำโหลของปลากัดเพศเมียใส่ไว้ได้ ควรหาพืชน้ำที่มีใบขนาดใหญ่ใส่ไว้ในภาชนะเพาะพันธุ์ด้วย เพื่อให้หวอดที่พ่อปลากัดสร้างขึ้นมีที่ยึดเกาะ และระดับน้ำควรสูงไม่เกิน 15 เซนติเมตร มิเช่นนั้นพ่อปลากัดอาจหมดแรงระหว่างดูแลลูกอ่อนได้  ถ้าจะให้ดีควรเลือกภาชนะทึบแสงหรือหากระดาษสีมาปิดคลุมโดยรอบโหล โดยยังเหลือด้านหนึ่งไว้สำหรับให้อาหาร เปลี่ยนน้ำ สังเกตปลาได้ เพื่อป้องกันไม่ให้พ่อปลาแม่ปลาตกใจระหว่างการผสมพันธุ์ด้วย

   https://il.mahidol.ac.th/upload/img/2018-10-29-030713.png ปลากัดเพศผู้ก่อหวอดใต้ใบไม้

   https://il.mahidol.ac.th/upload/img/2018-10-29-030733.png ตัวอย่างการจัดเตรียมภาชนะเพาะพันธุ์

3. เทียบคู่ปลากัด เมื่อเตรียมทุกอย่างพร้อมแล้ว ให้นำพ่อปลากัดใส่ไว้ในภาชนะเพาะพันธุ์ และแม่ปลากัดใส่ไว้ในโหลใสอีกใบหนึ่ง (ความสูงของระดับน้ำในโหลของแม่ ควรเท่ากับภาชนะเพาะพันธุ์) นำโหลที่มีแม่ปลากัดวางไว้มุมใดมุมหนึ่งของภาชนะเพาะพันธุ์ ใบบริเวณที่เห็นพ่อปลากัดสร้างหวอดได้ถนัด

ถ้าเปรียบขั้นตอนนี้กับมนุษย์ จะคล้ายกับการศึกษาดูใจของคนสองคน นั่นคือ พ่อปลาจะดูว่าแม่ปลาแข็งแรง สมบูรณ์ เหมาะจะเป็นแม่ของลูก ๆ ไหม ส่วนแม่ปลา ก็ต้องศึกษาดูก่อนว่าพ่อปลาแข็งแรงพอที่จะดูแลลูก ๆ ของตนได้ไหม สร้างหวอด (หรือ รังรัก) ได้มากน้อยเพียงใด หวอดเปรียบได้กับบ้านหรือที่อยู่อาศัย ของคน พวกเราเองก็ย่อมเลือกคฤหาสน์มากกว่ากระต๊อบ สำหรับปลากัด ยิ่งหวอดมีจำนวนมากและซ้อนกันยิ่งหลายชั้น แสดงให้เห็นถึงโอกาสในการอยู่รอดของลูกปลาได้มากกว่า ถึงเป็นเกณฑ์หนึ่งในการบอกความแข็งแรง สมบูรณ์ของพ่อปลากัดเช่นกัน

เมื่อถึงขั้นตอนเทียบคู่แล้ว เราจะปล่อยให้พ่อปลา แม่ปลา ศึกษาดูใจกันไปสัก 1 อาทิตย์ โดยระหว่างนั้น จะต้องให้อาหารอย่างอุดมสมบูรณ์ ถ้าให้อาหารสดหรืออาหารโปรตีนสูงยิ่งดี พร้อมทั้งจะต้องทำความสะอาดภาชนะของทั้งพ่อและแม่ ประมาณ 2-3 วัน/ครั้ง และที่แน่ๆ ก่อนวันที่นำพ่อและแม่ปลาผสมพันธุ์กัน ควรเปลี่ยนน้ำสัก 1 วัน เพื่อให้น้ำสะอาดพอสำหรับช่วงเวลาจากไข่จะกลายเป็นลูกปลาน้อย

เท่านี้ ถือว่าเตรียมพร้อมสำหรับการดำเนินการในขั้นถัดไป... ติดตามได้ในตอนหน้า นะจ๊ะ

เรื่องโดย ผศ.ดร.น้ำค้าง ศรีวัฒนาโรทัย สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ ม.มหิดล

Gonorrhoea หรือ โรคหนองใน คือ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ พบได้เป็นอันดับต้น ๆ ซึ่งพบได้ประมาณ 40–50% ของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ซึ่งสามารถแบ่งโรคหนองใน ออกเป็น 2 ประเภท คือ โรคหนองในแท้ หรือ โกโนเรีย (Gonorrhoea) เกิดจากการติดเชื้อ Neisseria gonorrhoeae เป็นแบคทีเรียที่มีลักษณะค่อนข้างเป็นทรงกลมอยู่กันเป็นคู่หันด้านเว้าเข้าหากัน ลักษณะคล้ายเมล็ดกาแฟหรือเมล็ดถั่ว ย้อมสีแกรมติดสีแดง เป็นเชื้อที่ทำให้เกิดโรคเฉพาะเยื่อเมือก Mucous Membrance เช่น เยื่อเมือกในท่อปัสสาวะ ช่องคลอด ปากมดลูก เยื่อบุมดลูก ท่อรังไข่ ทวารหนัก เยื่อบุตา คอ เป็นต้น โดยเชื้อนี้มีระยะฟักตัวประมาณ 1-10 วัน

https://il.mahidol.ac.th/upload/img/2018-10-08-052829.png

โรคหนองในอีกประเภทหนึ่ง คือ โรคหนองในเทียม (Non Gonococcal Urethritis) หรือ NSU เป็นการอักเสบของท่อปัสสาวะที่เกิดจากเชื้อโรคอื่น ๆ ที่ไม่ใช่หนองในแท้

ปัจจัยเสี่ยง

          ชายร่วมประเวณีกับหญิงที่มีเชื้อหนองในจะติดเชื้อประมาณ 30 % ส่วนหญิงร่วมประเวณีกับชายที่มีเชื้อหนองใน จะมีโอกาสจะติดเชื้อประมาณ 80 %

อาการ

          โดยทั่วไป โรคหนองในจะแพร่เชื้อไว้ในท่อปัสสาวะในชาย และในท่อปัสสาวะและปากมดลูกในสตรี นอกจากนั้นมันอาจแพร่เชื้อในทวารหนักและในลำคอได้ด้วย ทั้งนี้ลักษณะอาการที่สามารถพบได้คือ ผู้ป่วยจะมีอาการปัสสาวะขัด และมีหนองสีเหลืองข้นไหลจากท่อปัสสาวะ อาการปัสสาวะขัดจะรุนแรงมาก และบางรายอาจลุกลามไปยังต่อมลูกหมาก และท่อนำน้ำเชื้ออสุจิได้ ส่วนในหญิงเชื้อมีโอกาสลุกลามไปยังมดลูกและปีกมดลูก ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดการอักเสบและภาวะเป็นหมันตามมาได้ และถ้าหญิงมีครรภ์มีเชื้อหนองในเวลาคลอดอาจทำให้ทารกแรกคลอดติดเชื้อเกิดอาการตาอักเสบได้

ควรพบแพทย์เมื่อไร?

          หากมีอาการปัสสาวะแสบขัด หรือมีอาการปวด หรือผื่นขึ้นที่บริเวณอวัยวะเพศ ควรหยุดการมีเพศสัมพันธ์ แล้วรีบปรึกษาแพทย์ ถ้าแพทย์ให้การวินิจฉัยว่าเป็นโรคหนองใน และหลังได้รับการรักษาแล้ว เพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำอีก ควรแจ้งให้คู่นอนมารับการรักษาด้วย และให้งดการมีเพศสัมพันธ์จนกว่าอาการจะหายดีแล้ว

การรักษา : การรักษาโรคหนองใน คือ การใช้ยาปฏิชีวนะ ซึ่งใช้ได้ผลดี แต่ในหลายพื้นที่อาจมีเชื้อดื้อยาได้ ดังนั้น หลังการรักษา ถ้ายังคงมีอาการ จึงควรต้องกลับมาปรึกษาแพทย์อีกครั้ง

สำหรับในผู้หญิงที่มีอาการหนองไหลออกจากท่อปัสสาวะ ร่วมกับมีไข้สูง ปวดท้องน้อย ขัดเบา ตกขาว อาจเป็นปีกมดลูกอักเสบเฉียบพลัน ควรส่งโรงพยาบาลภายใน 24 ชั่วโมงนอกจากนั้น จำเป็นต้องตรวจหาการติดเชื้อที่เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นๆ ที่อาจพบร่วมด้วยโดยเฉพาะ เชื้อ เอชไอวี (HIV) หรือ โรคเอดส์

How do I avoid getting infected again !!

การปฏิบัติ และ การป้องกันการกลับเป็นซ้ำ

• งดการมีเพศสัมพันธ์จนกว่าจะรักษาหายทั้งผู้ป่วยและคู่นอน ถ้าจำเป็นต้องใช้ถุงยางอนามัย
• รับประทานยา หรือรับการรักษาจนครบตามแผนการรักษาของแพทย์
• ดูแลความสะอาดร่างกาย และความสะอาดของเสื้อผ้า ชุดชั้นใน ไม่ใส่ซ้ำ ไม่ใช้ร่วมกับผู้อื่น
• ดูแลความสะอาดอวัยวะสืบพันธุ์ทุกครั้งหลังขับถ่ายโดยล้างจากด้านหน้าไปด้านหลัง แล้วซับให้แห้งด้วยผ้าหรือทิชชูที่สะอาด
• มารับการตรวจรักษาตามแพทย์นัดอย่างสม่ำเสมอ
• ถ้ามีอาการผิดปกติ เช่น ตกขาวมีกลิ่นเหม็น หรือมีหนองไหลจากอวัยวะสืบพันธุ์ ควรไปพบแพทย์ไม่ควรซื้อยามารับประทานเอง
• หากคู่นอนมีอาการน่าสงสัย ควรแนะนำ พามาพบแพทย์ และใช้ถุงยางอนามัยเมื่อมีเพศสัมพันธ์

อ้างอิงจาก

https://microbiologyinfo.com/biochemical-test-identification-neisseria-gonorrhoeae/
http://paolohospital.com/phahol/virus/gonorrhoea/

เรื่องโดย พงษ์ผไท กิจรุ่งโรจนาพร สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ ม.มหิดล