2. ส่วนที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการทรงตัว (vestibular portion)
เป็นส่วนที่ทำหน้าที่ในการควบคุมการทรงตัว
อยู่ด้านหลังของหูชั้นใน จะรับรู้เกี่ยวกับ
การเอียง การหมุนของศีรษะตลอดจนการทรงตัว มีลักษณะเป็นหลอดครึ่งวงกลม 3 หลอด
วางตั้งฉากกันเรียกว่า เซมิเซอร์คิวลาร์แคแนล
(semicircular canal) ภายในหลอดมี
ของเหลว เอ็นโดลิ้มฟ์ (endolymphatic fluid) บรรจุอยู่ที่โคนหลอดมีส่วนโป่งพองออกมา
เรียกว่า แอมพูลา (ampulla) ซึ่งภายในมีเซลล์รับความรู้สึกที่มีขน (hair
cell)
นอกจากนี้ ส่วนที่ควบคุมการทรงตัว
(vestibule) ในหูชั้นในยังประกอบด้วยอวัยวะที่
สำคัญอีก 2 อย่าง คือ แซกคูล (saccule) และยูลตริเคิล (utricle) ซึ่งมีลักษณะดังนี้
แซกคูล
(saccule)
-
เป็นถุงกลมขนาดเล็กติดต่อกับท่อคอเคลีย (cochlea duct) ภายในมีของเหลว
เอ็นโดลิ้มฟ์ (endolymphatic fluid) และเซลล์ขนสำหรับรับความรู้สึก (macula
sacculi)
และอวัยวะรับความรู้สึกในการทรงตัวที่มีลักษณะคล้ายก้อนกรวด เล็กๆ เรียกว่าโอโตลิทช์
(otolith)
ยูลตริเคิล
(utricle)
-
เป็นถุงใหญ่กว่า แซกคูล (saccule) และต่อกับ แซกคูล (saccule) ด้วยท่อที่เรียกว่า
ท่อแซกคูลโล-ยูลตริคูลาร์ (sacculo- utricular duct) ภายในมีเซลล์ขนสำหรับรับความรู้สึก
เรียกว่า แมคคูลา- ยูลตริคูลไล (macula utriculi ) มีของเหลวและ โอโคลิทช์
(otolith)
เช่นเดียวกับในแซกคูล (saccule)
|
|
ภาพที่ 3.21 อวัยวะรับเสียงและควบคุมการทรงตัวในหูชั้นใน |
ภายในหูชั้นในมีระบบของเหลว 2 ระบบ ได้แก่
1. เพอริลิ้มฟ์ (perilymphatic
fluid) เชื่อว่าเป็นของเหลวที่มาจากน้ำหล่อไขสันหลัง
( CSF : cerebrospinal fluid) จะอยู่รอบๆเยื่อบุชั้นใน มีส่วนประกอบคล้ายของเหลวนอกเซลล์
(extracellular fluid) โดยมี Na+ สูง K+ ต่ำ (Na = 140
mEq/L K= 5.5-6.25 mEq/L) ปริมาณโปรตีน ประมาณ 200 มก./ 100 มล. ซึ่งสูงกว่าในน้ำหล่อไขสันหลัง
2. เอ็นโดลิ้มฟ์ (endolymphatic
fluid) เชื่อว่าเป็นของเหลวที่มาจากเซลล์ซีเคททอรี่
(secretory cell) ของสเตรีย วาสคิวลาริส (stria vascularis ) จะอยู่ภายในเยื่อบุหูชั้นใน
มี K+
สูง (140-160 mEq/L ) และ Na+ ต่ำ (12-16 mEq/L ) เหมือนของเหลวภายในเซลล์
(intracellular fluid) และมีโปรตีนต่ำกว่าในเพอริลิ้มฟ์ (perilymphatic fluid)
|
เมื่อของเหลวในหูชั้นในมีการไหลก็จะกระตุ้นประสาทรับความรู้สึกบอกให้รู้ตัวว่าขณะนี้
ร่างกายอยู่ในตำแหน่งใด ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ในการควบคุมการทรงตัวโดยเฉพาะ
(ภาพที่ 3.22)
|
|
|
ภาพที่ 3.22 ก.
- ภาพส่วนประกอบอวัยวะที่ควบคุมการทรงตัว
ข. - แสดงส่วนประกอบของอวัยวะรับความรู้สึก (macula)
ค.ง.จ.ฉ.ช.-ภาพแสดงการเปลี่ยนแปลงของอวัยวะรับความรู้สึกเมื่อร่างกาย
เปลี่ยนท่าทรงตัวในลักษณะต่างๆ
ซ.
-แสดงส่วนประกอบของเซลล์ขน
|
จากภาพ 3.22 กระแสประสาท
(impulse) จะถูกส่งเข้าเส้นประสาทเวสติบูล่า
(vestibular nerve) ซึ่งจะไปรวมกับเส้นประสาทคอเคลีย (cochlear nerve) เป็นเส้นประสาท
สมองคูู่่ที่ 8 (auditory nerve) ไปยังเวสติบูล่า (vestibular nuclei) ในก้านสมอง
จากนั้น
จึงเข้าสู่สมองน้อย ซึ่งจะส่งกระแสประสาทไปกระตุ้นการทำงานของกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องเพื่อ
ให้เกิดการตอบสนองที่เหมาะสมอย่างรวดเร็ว
|
![](image1/boy-stand.jpg) |
ทดสอบการทรงตัว คุณลองยืนบนเบาะรองนั่ง
กางแขนออก ยกขาข้างหนึ่งขึ้นและหลับตา อย่างหนูน้อยในภาพ
คุณคิดว่าผลจะเป็นอย่างไร ทรงตัวได้ง่ายไหม?
|
|
![](image1/p_87.jpg)
|
เราเริ่มต้นได้ยินเสียงตอนไหน
และทุกคนจะได้ยินเสียงเหมือนกันหรือไม่
|
|
|
|
|