ไขข้อควรรู้ 3 กุญแจหลักสู่ความเข้าใจ ITA
สำหรับบทความนี้จะเป็นเนื้อหาทำความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (Integrity and Transparency Assessment : ITA) ตามเกณฑ์คู่มือการประเมิน ITA ของสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ซึ่งเป็นการวัดผลครอบคลุมทั้งมุมมองจากภายใน ภายนอก และการเปิดเผยข้อมูลบนเว็บไซต์ เพื่อสร้างองค์กรที่มีธรรมาภิบาลอย่างยั่งยืน โดยมีกุญแจสำคัญใน 3 มิติ สรุปดังนี้
- เป็นเครื่องมือประเมินคุณลักษณะด้านคุณธรรมและความโปร่งใส
- เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้รับทราบปัญหาในการดำเนินงานภายในและภายนอก นำไปสู่การปรับปรุงและพัฒนาองค์กร
- เป็นเครื่องมือเสมือนการตรวจสุขภาพขององค์กรประจำปี ช่วยในการวางแผนและหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่จะทำให้เกิดการทุจริต
- เป็นเครื่องมือช่วยสะท้อนความคิดเห็นของผู้รับบริการ หรือสาธารณชน นำไปสู่การพัฒนาองค์กรให้ดียิ่งขึ้น
|
เครื่องมือ |
ผู้ประเมิน/ผู้ตรวจสอบ |
ตัวชี้วัดการประเมิน |
|
แบบวัดการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายใน (Internal Integrity and Transparency Assessment: IIT) |
ประเมินจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายใน ซึ่งเป็นบุคลากรของส่วนงานหรือหน่วยงาน ที่ทำงานมาแล้วไม่น้อยกว่า 1 ปี หมายเหตุ: - เก็บข้อมูลจากตอบแบบวัด IIT ที่ให้ผู้ตอบแบบวัดเลือกตัวเลือกคำตอบตามระดับการรับรู้ของตนเองที่มีต่อส่วนงานหรือหน่วยงานของตนเอง - กลุ่มตัวอย่างของจำนวนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายใน มีการปรับปรุงวิธีการคำนวณการกำหนดขนาดตัวอย่าง ตามคู่มือเกณฑ์ ITA (สำนักงาน ป.ป.ช.) ในแต่ละปีการประเมิน ทั้งนี้ ตามคู่มือเกณฑ์ ITA 2569 มีการกำหนดขนาดตัวอย่างของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายใน (ตัวอย่างรวม) ให้ได้ผลการประเมินที่มีความแม่นยำ (Precision) และเชื่อถือได้ (Reliability) โดยใช้สูตร Cochran สำหรับคำนวณขนาดตัวอย่าง (Sample size) ที่เหมาะสม ภายใต้งบประมาณ บุคลากร และทรัพยากรที่มีอยู่ จึงกำหนดระดับความเชื่อมั่นที่ 95% ขนาดของความคลาดเคลื่อนไม่เกิน 10% |
แบบวัด IIT (ค่าน้ำหนักร้อยละ 30) ประกอบด้วย 5 ตัวชี้วัด ได้แก่ - ตัวชี้วัดการปฏิบัติหน้าที่ - ตัวชี้วัดการใช้งบประมาณ - ตัวชี้วัดการใช้อำนาจ - ตัวชี้วัดการใช้ทรัพย์สินของราชการ - ตัวชี้วัดการแก้ไขปัญหาการทุจริต หมายเหตุ: สรุปประเด็นที่ประเมิน คือ มุมมองและความคิดเห็นต่อองค์กรตนเอง ทั้งในเรื่องการทุจริต การใช้งบประมาณ การบริหารงานบุคคล และวัฒนธรรมองค์กร |
|
แบบวัดการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอก (External Integrity and Transparency Assessment: EIT) |
ประเมินจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอก ซึ่งเป็นผู้รับบริการหรือผู้มาติดต่อจากภายนอก รวมถึงผู้ที่เป็นคู่ค้ากับส่วนงานหรือหน่วยงาน (หากเป็นองค์กรมหาวิทยาลัย จะนับนักศึกษาเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากภายนอกด้วย) หมายเหตุ: - เก็บข้อมูลจากตอบแบบวัด EIT ที่ให้ผู้ตอบแบบวัดเลือกตัวเลือกคำตอบตามระดับการรับรู้ของตนเองที่มีต่อส่วนงานหรือหน่วยงานที่มาใช้บริการ - กลุ่มตัวอย่างของจำนวนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอก มีการปรับปรุงวิธีการคำนวณการกำหนดขนาดตัวอย่าง ตามคู่มือเกณฑ์ ITA (สำนักงาน ป.ป.ช.) ในแต่ละปีการประเมิน ทั้งนี้ ตามคู่มือเกณฑ์ ITA 2569 มีการกำหนดขนาดตัวอย่างของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอก (ตัวอย่างรวม) ให้ได้ผลการประเมินที่มีความแม่นยำ (Precision) และเชื่อถือได้ (Reliability) โดยใช้สูตร Cochran สำหรับคำนวณขนาดตัวอย่าง (Sample size) ที่เหมาะสม ภายใต้งบประมาณ บุคลากร และทรัพยากรที่มีอยู่ จึงกำหนดระดับความเชื่อมั่นที่ 95% ขนาดของความคลาดเคลื่อนไม่เกิน 10% |
แบบวัด EIT (ค่าน้ำหนักร้อยละ 30) ประกอบด้วย 2 ตัวชี้วัด ได้แก่ - ตัวชี้วัดความสุจริตในการดำเนินงาน - ตัวชี้วัดความเสี่ยงในการติดต่อหรือรับบริการ หมายเหตุ: สรุปประเด็นที่ประเมิน คือ ประสบการณ์ช่วงการมาติดต่อ ความโปร่งใสในการให้บริการ ความสะดวกและรวดเร็วในการให้บริการ และการทุจริตที่อาจเกิดขึ้น (แบบวัด EIT ตามเกณฑ์คู่มือ ITA 2568 ประกอบด้วย 3 ตัวชี้วัด คือ ตัวชี้วัดคุณภาพการดำเนินงาน ตัวชี้วัดประสิทธิภาพการสื่อสาร และตัวชี้วัดการปรับปรุงระบบการทำงาน) |
|
แบบวัดการเปิดเผยข้อมูลสาธารณะ (Open Data Integrity and Transparency Assessment: OIT) |
ผู้ตรวจประเมินจากภายนอก คือ คณะผู้ประเมิน ป.ป.ช. (ตรวจสอบผ่านหน้าเว็บไซต์หน่วยงาน) เป็นการประเมินระดับการเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะของหน่วยงานเพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลในเว็บไซต์หลักของหน่วยงานได้ หมายเหตุ: แบบวัด OIT เป็นส่วนที่หน่วยงานสามารถควบคุมได้มากที่สุด คะแนนจะออกมาดีหรือไม่ขึ้นอยู่กับการจัดเตรียมข้อมูลบนเว็บไซต์ของหน่วยงานเอง ไม่ได้วัดจากความคิดเห็นหรือความรู้สึกของผู้ตอบแบบประเมิน |
แบบวัด OIT (ค่าน้ำหนักร้อยละ 40) ประกอบด้วย 2 ตัวชี้วัด ได้แก่ - ตัวชี้วัดการเปิดเผยข้อมูล มี 5 หมวดย่อย ดังนี้
- ตัวชี้วัดการป้องกันการทุจริต มี 2 หมวดย่อย ดังนี้
หมายเหตุ: สรุปประเด็นที่ประเมิน คือ ความครบถ้วนของการเปิดเผยข้อมูลสาธารณะ (ตามเกณฑ์ ป.ป.ช.) ข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้าง แผนงาน และคู่มือบริการ โดยหน่วยงานนำเสนอข้อมูลผ่านเว็บไซต์ของหน่วยงานอย่างโปร่งใสให้ทุกคนตรวจสอบได้ |
- เพื่อให้ได้รับทราบถึงสถานการณ์หรือปัญหาในการดำเนินงาน
- เพื่อสร้างความตระหนักต่อความคิดเห็นของประชาชนผู้มารับบริการของหน่วยงาน
- เพื่อนำผลที่ได้ไปปรับปรุงพัฒนาหน่วยงานให้มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น ด้วยการนำผลประเมิน ITA ทั้ง 3 เครื่องมือ (2 ระบบ) ดังนี้
-
เพื่อลดประเด็นความเสี่ยง และโอกาสเกิดการทุจริตประพฤติมิชอบ
-
เพื่อช่วยยกระดับคุณธรรมและความโปร่งใสตามมาตรฐานสากล
เอกสารอ้างอิง (References)
Sukree Hayee-Adae. (2569, 12 พฤษภาคม). เว็บไซต์ อบต. ต้องมีอะไรบ้าง? เช็กลิสต์ ITA 2569 + ระบบสำคัญที่ต้องมี [Blog post]. สืบค้นเมื่อ 29 มิถุนายน 2569, จาก
https://slatan.co.th/ita-website-checklist/
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ. (2569). คู่มือการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 (พิมพ์ครั้งที่ 1). บริษัท กรังด์ปรีซ์ อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด (มหาชน).
https://itas.nacc.go.th/home/detailnews/4222
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ สนามบินน้ำ. (2564, 20 พฤษภาคม). ไขข้อข้องใจกับ ITA [Infographic]. สืบค้นเมื่อ 29 มิถุนายน 2569, จาก
https://www.nacc.go.th/categorydetail/2020030411204564/20210520113548?
น.ส.จันทรัตน์ หิรัญกิจรังษี
นักวิเคราะห์นโยบายและแผน
สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล
